فرمانداری گلپایگان
خانه
معرفي گلپايگان

مختصات: 33°285.38 شمالی 50°1755.84 شرقی

شهرستان گلپایگان با پهنه ای در حدود 2 هزار و 421 کیلومتر مربع در غرب استان اصفهان واقع گردیده، است بر اساس شواهدی که از تپه­ های تاریخی شهرستان بدست آمده است تاریخ تمدن  این شهر به 7000 سال پیش باز می گردد، اما با استناد به سنگ نگاره­های تاریخی و نقوش صخره­ای سابقه سکونت در دشت گلپایگان به دوران پیش از تاریخ یعنی دوران میان سنگی و نوسنگی می­رسد. گلپایگان شهری است با فرهنگ کهن، پرداخته همای دختر بهمن (سمره، چهره آزاد)، از سلسله کیانیان، که دراصل نامش، وردپاتکان (سرزمین گل ُسرخ) بوده‌است.

 

جغرافـیا

گلپایگان از طرف شمال به خمین (کمره) و قسمت کوچکی از مغرب به کوه‌های بختیاری و الیگودرز و از طرف جنوب به خوانسار و کوه های بختیاری و از طرف مشرق به میمه و کوه شیخ احمد و کوه سرخ و کوه صالح پیغمبر و ماهور گل گله و بیشه و از طرف جنوب شرقی به نجف آباد محدود است.

ارتفاع آن از سطح دریا 1818 متر است. (مبنای ارتفاع = سطح متوسط آب خلیج فارس در منطقه فاو که مبنای مسطحات اروپائی می‌باشد.) بنا بر قول دیگر1924می باشد.

فاصلۀ گلپایگان تا اصفهان 186 کیلومتر است که میانگین باران سالانۀ آن 300 میلیمتر می باشدو همچنین بر سر مسیر ارتباطی همدان - اراک به اصفهان و همچنین مسیر کرمانشاه - اراک به اصفهان قرار گرفته است.

ارتفاعات شهرستان گلپایگان

ارتفاعات شهرستان گلپایگان که دنباله شرقی سلسله جبال زاگرس و غالباً از کوه‌های اطراف اصفهان جدا شده، متعلق به دوران دوم زمین‌شناسی بوده و به صورت چندین رشته موازی از شمال غربی به جنوب شرقی امتداد می‌یابد.بلندترین قله این شهرستان کوه صالح پیغمبر که زیارت گاه نیز بر قله آن می‌باشد

 

 

 آب و هوا

آب وهوای گلپایگان متغیر و دارای زمستانهای سرد با حداقل حرارت 21- درجه و تابستانهای گرم و خشک است که حداکثر حرارت آن تا5/37+ درجه می‌رسد. بارندگی غالباً در زمستان و میزان آن حدود 300 میلیمتر است. گلپایگان از مناطق کوهستانی است . دشت گلپایگان، وسیع و آب آن از رودخانه و قنات و چشمه و منابع آب‌های زیرزمینی تامین می‌گردد. کوهستان‌های پوشیده از مراتع و رودخانه‌های منطقه چشم انداز طبیعی زیبایی به وجود می‌آورند. سلسله جبال مرکزی ایران از این شهرستان می‌گذرد.

 

جایگاه جمعیتی

بر اساس سرشماری سال 1390 تعداد جمعیت شهرستان گلپایگان 87479 نفر (28207 خانوار) بوده است.

جمعیت گلپایگان: 54572 نفر-گوگد: 6008 نفر- گلشهر: 9903 نفر می باشد.

جمعیت شهری:70483 نفر و جمعیت روستایی 16996 نفر می باشد.

این شهرستان یک بخش مرکزی، سه شهر (گلپایگان، گوگد و گلشهر) و 52 روستا دارد.

طبق آمار سال 1389، (در گروه سنی بین ده و 49 سال) تعداد افراد بیسواد گلپایگان (با احتساب جلگه، کنار رودخانه، نیوان، گوگد، گلشهر و همه 52 روستای گلپایگان) حدود 13 هزار نفر بوده است. (4574 مرد، و 8348 زن)

آمار افراد باسواد گلپایگان (به نسبت جمعیت)، از دیگر شهرهای استان اصفهان بیشتر است.

شهرهای دیگر شهرستان گلپایگان:

 

منابع آب شهرستان گلپایگان

رودخانه گلپایگان

رودخانه گلپایگان که از ارتفاعات زاگرس در مجاورت سرشاخه‌های زاینده رود و دز سرچشمه می‌گیرد اصلی‌ترین شبکه زهکش منطقه را تشکیل می‌دهد.

هرانگ (هرهنج): در فرهنگ بهدینان، هرانگ یا هرهنج (هُرَنگ در گویش زرتشتیان یزد و ترنگ در گویش زرتشتیان کرمانی) به معنای آبی است که در مجرایی شیبدار تند حرکت کند و بالاخره در لغت نامه دهخدا به آن قسمت از قنات که رویش باز است و پوشیده نیست معنی شده‌است.

در گلپایگان نزدیک کوه قلعه جمال هرانگ جاری است. در برخی روستاهای گلپایگان مانند فاویان تنها به بخشی از مسیر قنات هرانگ گویند که دارای زه آب باشد. وجود هرانگ بیشتر در قنات هایی پیش می‌آید که به خاطر نرمی زمین در محل مظهر و چاه‌های نزدیک به آن و همچنین کول گذاری نشدن آنها مظهر و چاه‌های نزدیک به آن به تدریج ریزش می‌کند، مظهر به طرف مادر چاه عقب نشینی می‌کند و در نتیجه اختلاف سطح آب مظهر تا کناره‌های زمین پیوسته افزایش می‌یابد.

گاه نیز ممکن است این ریزش طی قرن ها تا مادر چاه ادامه پیدا کند و بدین ترتیب هرنگ ممکن است در مظهر چند متر ژرفا داشته باشد و در ازای آن به چند کیلومتر برسد و نیز ممکن است اصولاً قنات از نوع قنات روباز و تمام آفتابی باشد که در زمین های زه دار کنده می‌شوند.

 

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی درمناطق کوهستانی استپ کوهی همراه باانواع گون و به ویژه «کتیرا» است که مصرف صنعتی و بهداشتی دارد و به خارج از کشور هم صادر می‌شود.

استپ کوهی از غرب به شرق کاهش می‌یابد از این رو منطقه غرب که دارای پوشش گیاهی بهتر و آب بیشتر است، محل پرورش گوسفند و گله داری است. گیاهان خودرو مانند مُک کو (شیرین بیان) که ریشه آنها استفاده داروئی دارد، گل گاو زبان، شاتره، کاسنی، تره کوهی، چندال، مرزنجوش، دینارو (که بسیار خوش عطر و بو است)، شوید کوهی، پافغلاق، ریش قازی، شنگه، جوقاسم، گوش بره، خاکشیر، مرزنگوش، بارهنگ (بالنگ)، بابونه، بالنگو، قدامه، کرچک،...همه برای مردم شهر آشنا است.

در گلپایگان گندم، جو، پنبه، چغندر قند، تنباکو، شبدر، یونجه، سبزی‌های خوردنی، صیفی جات، آلو، زالزالک، سیب، هلو، آلوچه، گیلاس، آلبالو، زردآلو، مو (انگور از همه رقم: کشمش، عسکری، شآاونی (شاهونی)، مونقّا، ریش بابا...)، همه عمل می‌آید.

درختان قابل رویش گلپایگان عبارتند از: چنار، صنوبر، وه‌نو، بید مشک، عناّب، بادام کوهی، انجیر وحشی، سنجد، زبان گنجشک، بلوط، انجیر وحشی، نارون، توت، کاج، سپیدار، و درختان میوه (سیب، گلابی، زردآلو، بادام و گردو و...).

 

  مردم شناسی

 مردم گلپایگان مسلمان و پیرو مذهب شیعۀ اثنی عشری هستند. این مردم سخت متدین و پایبند به دین مبین اسلام بوده و در بجا آوردن فرایض دینی مقید می باشند. لباس سنتی مردم این منطقه، به مانند دیگر شهرستان های استان اصفهان می باشد که متأسفانه در زمان حاضر تا حد زیادی به فراموشی سپرده شده است.

 اعتقادات زیاد مذهبی مردمان گلپایگان، سبب گشته است، مراسم مذهبی باشکوه  خاصی برگزار گردد. از جملۀ این مراسم، تاسوعا و عاشورای حسینی، بیست و یکم ماه رمضان و سایر سوگواریها و اعیاد می باشند.

 

 کشاورزی و دامداری

شهرستان گلپایگان یک قطب مهم کشاورزی و دامپروری کشور محسوب می‌شود.

اراضی آن بالغ بر سی هزارهکتار (با بیش از دوازده هزار بهره بردار) است که بیشتر به صورت اراضی زراعی می‌باشد.

اکثریت مردم این شهرستان کشاورز و دامدار بوده و غیر مستقیم به عنوان شغل دوم به کشاورزی و دامداری اشتغال دارند.

در بخش دامپروری تعداد دامهای سنگین حدود 51500 رأس و دامهای سبک 112000 رأس می‌باشد و توان تولید 620000 تن شیر، 3490 تن گوشت قرمز، 4800 تن گوشت سفید با 108 واحد مرغداری 1440000 قطعه طیور را دارد.

همچنین 6500 کلنی زنبور عسل با حدود بیش از 7000 دامدار در این شهرستان وجود دارد.

نوع و میان تولید سالانه محصولات زراعی و دامی شهرستان به ترتیب عبارتند از :

گندم 15000 تن جو 8800 تن علوفه خشک 37000 تن سیب زمینی 9200 تن ذرت علوفه ای 14000 تن خیار و گوجه فرنگی 6650 تن

منابع آبی شهرستان شامل 850 دهنه چاه عمیق و نیمه عمیق و سطحی 72 رشته قنات دایر و بایر 18 دهنه چشمه و یک باب سد می‌باشد.

مساحت اراضی زراعی با احتساب اراضی آیش حدود 28136 هکتار و باغی حدود 1732 هکتار است.

مهمترین پتانسیل های سرمایه گذاری در بخش کشاورزی موارد زیر است:

1-احداث گلخانه‌های سبزی، صیفی، گلهای زینتی و...

2-شرکت‌های خدمات مکانیزاسیون کشاورزی

3-صنایع تبدیلی دامی و کشاورزی

4- شرکت‌های خدماتی حمایتی کشاورزی و دامی

5-شرکتهای توسعه و جمع آوری گیاهان دارویی از مراتع زارع

6-شرکت‌های پیمانکاری برنامه هی آبی و خاکی و آبیاری تحت فشار

7-توسعه شیلات و آبزیان در حال حاضر 80 درصد افراد بومی شهرستان گلپایگان مستقیم و غیرمستقیم به کشاورزی و دامپروری اشتغال دارند

از یک‌هزار و 606 کیلومترمربع مساحت اراضی شهرستان گلپایگان 30 هزار هکتار زیر کشت است و در صورت تامین آب، این میزان به 50 هزار هکتار قابل توسعه است. البته یکی از چالش‌هایی که بخش کشاورزی با آن مواجه است کمبود منابع آبی و پایین بودن راندمان آب است.

در تولیدات باغی و زراعی 12 هزار بهره‌بردار در شهرستان مشغول به کار هستند که 280 هزار تن انواع محصولات کشاورزی را در طول سال به بازار عرضه می‌کنند، همچنین در تولیدات دامی 7 هزار و 800 بهره‌بردار در شهرستان اشتغال دارند که 110 نوع محصولات دامی را در طول تولید می‌کنند.

اگرچه یکی از مهمترین کارخانجان تولید فراورده‌های لبنی کشور با ظرفیت تولید 10000 تن انواع محصولات لبنی پاستوریزه در این شهرستان قرار دارد که بخش قابل توجهی از نیاز داخل کشور را تآمین می‌کند

اگرچه در کشور ما رقم تولید سالانه شیر بیش از هشت میلیون تن است، اما ـ به شیر به عنوان صنعت بنیادی توجه نمی‌شود.

نقش حیاتی «خانه شیر» برای خیلی از مدیران نیز روشن نیست و استانداردهای شیر تدوین نشده است...

تنها در شهر کوچک گلپایگان سالانه هزاران تن شیر تولید می‌شود. (رقمی که تارنمای فرمانداری گلپایگان اعلام نموده، 620000 تن است.)

بخش کشاورزی و دامداری مکانیزه گلپایگان بسیار فعال بوده و در استان سرآمد می‌باشد و از این مراکز بزرگ می‌توان به شرکت زراعی و مرکز دامپروری گلپایگان اشاره داشت که قدیمی‌ترین شرکت سهامی زراعی ایران است.

شرکت سهامی زراعی گلپایگان از سال 47 با مشارکت 134 کشاورز صاحب نسق و صاحب زمین و با همکاری دولت تشکیل شد که آورده کشاورزان 1250 هکتار و مشارکت دولت در دو هزار هکتار بود که در مجموع 3 هزار و 250 هکتار زمین تشکیل شد.

در شرکتهای سهامی زراعی زنجیره‌ای از تولید زراعی مانند گندم، جو، چغندر، علوفه، سیب‌زمینی، پیاز، ذرت و باغبانی مانند تولید هلو، توت، سیب و سایر محصولات باغبانی و نیز محصولات دامی مانند گاوداری، گوسفندداری به روش مدرن و زیر نظر مهندسان کشاورزی انجام می‌شود.

گلپایگان براستی شهر گلها است. هر 50 شاخه گل گلپایگان ارزش مادی یک بشکه نفت را دارد. اگر صنعت گردشگری در میهن ما معنی واقعی خودش را داشت، گل‌های گلپایگان به همه جای دنیا صادر می‌شد.

به اعتقاد گلابگیران گلپایگان، هرسال حدود 40 الی 45 تن گلاب ناب و 250 (دویست و پنجاه) لیتر اسانس گل محمدی برداشت می‌شود.

در گلپایگان حدود 9 هکتار گلستان گل محمدی موجود است و بیشترین سطح زیر کشت این محصول در منطقه گلشهر این شهرستان با 3 واحد گلاب گیری سنتی می‌باشد.

کشاورزی در گلپایگان به گونه سنتی است، ولی درسال‌های اخیر تراکتور و خرمن کوب هم به کار گرفته می‌شود.

فراورده‌های کشاورزی شهرستان گلپایگان، عبارتند از:

گندم، نخود، آفتاب گردان، لوبیا، عدس، ماش، کنجد، پیاز، سیب زمینی، سبزی، چغندر قند، هویج، کدو، بادمجان، فلفل، خربزه، هندوانه، گرمک، طالبی، خیار، انگور، شبدر و یونجه.

باغداری هم در این ناحیه رونق دارد و گونه‌های گوناگون میوه مانند سیب، گلابی، گیلاس، گردو، آلبالو، بادام، و در آن یافت می‌شود.

همچنین دام پروری و مرغ داری سنتی و علمی در این شهرستان رواج داشته و بسیاری از مردم این منطقه به پرورش دام‌های گوسفند، بز، گاو و طیور اشتغال دارند.

پرورش زنبور عسل هم در گلپایگان قابل توجه است. و الان عسل یکی از سوغاتی‌های شهر است. الان مزارع پرورش ماهی، مزارع پرورش شترمرغ، پرورش، تولید و نگهداری اسب ایرانی، گاوداری‌های بزرگ و کارگاههای لبنیاتی زیادی در شهر هستند. (شرکت لبنیاتی مروارید گلپایگان و...)

نژاد گاو بومی گلپایگان یکی از بهترین نژاد گاو شیری شناخته شده ایران می‌باشد که در حال حاضر یک مرکز تحقیقاتی برای اصلاح حفظ و تقویت صفات بارز و خوب این نژاد در حال فعالیت میباشد.

 

 

صنایع دستی

فرش بافی، گلیم بافی، گیوه دوزی و منبت کاری است و بهترین سوغات شهرستان گلپایگان منبت کاری، گیوه و جاجیم می باشد. همچنین لازم به تذکر است که کباب شهرستان گلپایگان نیز در بین مسافران و گردشگران شهرت بسیار دارد

 

دانشگاه ها

 

تاریخ به روز رسانی: 1395/06/25
تعداد بازدید: 7336
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به استانداري استان اصفهان ميباشد.
Powered by DorsaPortal